Rinos Stefani

The movements of the post-modern reaction to modernism, of Conceptual Art, Happenings, Performances, Process Art, Earth and site works, Environmental Art etc. arose in Europe and America in the 1960s. In Cyprus, however, until 1990 very few artists had been engaged in these kinds of art.

Rinos Stefani introduced his Praxeis (Actions) in 1990. I started working with him for the first time in Marks on Land, in the Akamas area. We made Earth and site works, using wood, stones, bones and any natural material available. Some of the works were “discovered” by fishermen, shepherds and various “experts”, all of whom confirmed to the Media that they were works done by … Satanists!

From the remote Akamas, Rinos decided to bring his Actions to Nicosia. He filled the Apocalypse Gallery with soil, and on April 10, 1991, he carried out the performance Praxis with Earth. The public’s reactions varied. One “advanced” opinion I remember, was that the artist should have appeared completely naked.

The name “Praxeis”, which Rinos established, was chosen to emphasize the priority of action over theory. Art is not only about statements and theories. On October 27, 1991, he presented the installation Mannequins on Beds at the Tombs of the Kings in Paphos. Another significant Praxis was the happening Maa-Mannequins on July 20, 1992, at Coral Bay beach in Paphos, in which he placed 20 plastic, life-size dolls among the bikini-clad crowd. In a bi-communal exhibition in 1993, he showed the installation Mousetraps at Famagusta Gate, Nicosia, and soon after he took them to the Kyrenia Castle. In July 1993, during a journey to Latin America, he realised the Praxis Osoguaico, in San Agustin, in the Andes of Colombia. Rinos’s most known Praxis is the installation Soldiers-Targets, which was shown at several places Cyprus and abroad, in different versions. In May 1994, during the exhibition of the Pan-Hellenic Art Symposium at Famagusta Gate in Nicosia, three of the Soldiers were stolen. This unprecedented incident fed the media with “polemic” material, and it elicited varied reactions from the Police, the Nicosia Municipality, the Chamber of Fine Arts and others. Only the Ministry of Education and Culture did not react. Among the most tragicomic aspects of this case were the various testimonies that Rinos had to give to the Police. Since then, the “Soldiers-Targets case” remains partly unsolved in the files of the Criminal Investigation Department, under record number Σ/744/94.

In the summer 1998, the American sculptress Elizabeth Doering, the Serbian painter Sasia Savic, Rinos and myself, created the big Sphere, out of trash on a shore of Akamas. I remember an incident in which some officers from the Forestry Department asked us to stop immediately “what we were doing” because we didn’t have permission to collect trash. Two years later, the same group of artists, made the installation sea@net, in a different part of Akamas.

In the summer of 2005, Rinos travelled to the Amazon River and realised the Praxis Amazon, in the area where three countries – Colombia, Peru and Brazil – meet.

The above are only some of the documented facts about the different Praxeis by Rinos Stefani. Each Praxis is accompanied by countless details, which perhaps constitute the real, dynamic relationship between the artwork and the public. And this is, I believe, the meaning of Praxeis – the redefinition of the relationship between the work of art and the viewer. Whereas many artists try to explain their work with texts and presentations, Rinos manages to involve the public in his Praxeis. He achieves this because he invents and uses ambiguous images, which are imbued with power, sarcasm and humour.

Susan Vargas
Visual artist

Τα κινήματα της μεταμοντέρνας αντίδρασης στον μοντερνισμό, της Εννοιολογικής Τέχνης, των Happenings, των Performances, της Process Art, τα Earth and Site Works, της Περιβαλλοντικής Τέχνης κλπ. αναπτύχθηκαν στην Ευρώπη και στην Αμερική από τη δεκαετία του ’60. Στην Κύπρο όμως, μέχρι το 1990 ελάχιστοι καλλιτέχνες ασχολήθηκαν με αυτά τα είδη τέχνης.

Ο Ρήνος Στεφανή παρουσίασε τις Πράξεις του το 1990. Συνεργάστηκα τότε μαζί του για πρώτη φορά, στις Καταγραφές, στη περιοχή του Ακάμα. Δημιουργήσαμε έργα-κατασκευές, δουλεύοντας κυρίως με ξύλα, πέτρες, κόκαλα και ό,τι υλικό της φύσης ήταν διαθέσιμο. Μάλιστα, όταν μερικά από τα έργα «ανακαλύφθηκαν» από ψαράδες, βοσκούς και διάφορους «ειδικούς», όλοι διαβεβαίωναν τα Μέσα Ενημέρωσης ότι επρόκειτο για έργα ... σατανιστών!

Από τον απομακρυσμένο Ακάμα, ο Ρήνος θέλησε να μεταφέρει τα δρώμενα του στη Λευκωσία. Γέμισε την Γκαλερί Αποκάλυψη με χώμα, και στις 10 Απριλίου 1991 πραγματοποίησε την performance Πράξη με Χώμα. Οι αντιδράσεις του κοινού ήταν ποικίλες. Ανάμεσα σ’ άλλα, θυμάμαι που ακούστηκε και η «προχωρημένη» άποψη ότι έπρεπε να παρουσιαστεί εντελώς γυμνός.

Η ονομασία «Πράξεις» με την οποία ο Ρήνος καθιέρωσε αυτά τα δρώμενα, θέλει να τονίσει την προτεραιότητα της πράξης σε σχέση με τη θεωρία. Η Τέχνη δε γίνεται μόνο με δηλώσεις και θεωρίες. Στις 27 Οκτωβρίου 1991, παρουσίασε την εγκατάσταση Κούκλες σε κλίνες στους Τάφους των Βασιλέων στην Πάφο. Μια άλλη σημαντική Πράξη ήταν το happening Maa-Mannequins στις 20 Ιουλίου1992 στην παραλία του Κόλπου των Κοραλλίων, όπου τοποθέτησε 20 πλαστικές Κούκλες ανάμεσα στους ανυποψίαστους λουόμενους. Το 1993 σε μια δικοινοτική έκθεση, παρουσίασε την εγκατάσταση Ποντικοπαγίδες στην Πύλη Αμμοχώστου στη Λευκωσία, και λίγο αργότερα τις μετέφερε στο Κάστρο της Κερύνειας. Τον Ιούλιο του 1993, σε ένα ταξίδι του στη Λατινική Αμερική, ο Ρήνος πραγματοποίησε την Πράξη Osoguaico, στο Σαν Αγουστίν στις Άνδεις της Κολομβίας. Η πιο γνωστή του Πράξη όμως είναι η εγκατάσταση Στρατιώτες-Στόχοι, η οποία παρουσιάστηκε σε διάφορα μέρη της Κύπρου και του εξωτερικού. Τον Μάιο του 1994, κατά τη διάρκεια της έκθεσης του Πανελλήνιου Συμποσίου Τέχνης στη Πύλη Αμμοχώστου στη Λευκωσία, κλάπηκαν τρεις από τους Στρατιώτες. Αυτό το πρωτοφανές γεγονός τροφοδότησε με "πολεμικό υλικό" τα Μέσα Ενημέρωσης και προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις από την Αστυνομία, τον Δήμο Λευκωσίας, το Επιμελητήριο Καλών Τεχνών κ.ά. Μόνο το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού δεν αντέδρασε. Μια από τις πιο κωμικοτραγικές πτυχές αυτής της υπόθεσης ήταν οι διάφορες καταθέσεις που έδωσε ο Ρήνος στην αστυνομία. Έκτοτε η "υπόθεση Στρατιώτες-Στόχοι" παραμένει μερικώς ανεξιχνίαστη στο Τμήμα Ανιχνεύσεως Εγκλημάτων, με αριθμό μητρώου Σ/744/94.

Το καλοκαίρι του 1998, η Αμερικανίδα γλύπτρια Ελίζαμπεθ Ντόριγκ, ο Σέρβος ζωγράφος Σάσια Σάβικ, ο Ρήνος και εγώ, κατασκευάσαμε τη μεγάλη Σφαίρα με σκουπίδια, σε παραλιακή περιοχή του Ακάμα. Θυμάμαι τη στιγμή που υπάλληλοι του Τμήματος Δασών μας είπαν να σταματήσουμε αμέσως "αυτό που κάναμε", γιατί δεν είχαμε άδεια να μαζεύουμε σκουπίδια! Δύο χρόνια αργότερα, η ίδια ομάδα καλλιτεχνών, πραγματοποιήσαμε την εγκατάσταση sea@net σε άλλο σημείο του Ακάμα.

Το καλοκαίρι του 2005 ο Ρήνος ταξίδεψε στον Αμαζόνιο και πραγματοποίησε την Πράξη Amazon, στη περιοχή που ενώνονται τρεις χώρες: Βραζιλία, Περού και Κολομβία.

Οι πιο πάνω είναι μόνο μερικές από τις καταγραμμένες Πράξεις του Ρήνου Στεφανή. Κάθε Πράξη συνοδεύεται από άπειρες λεπτομέρειες, οι οποίες αποτελούν ίσως και την πραγματική, δυναμική σχέση της τέχνης με το κοινό. Αυτό είναι, πιστεύω, και το νόημα των Πράξεων, ο επαναπροσδιορισμός της σχέσης του έργου τέχνης με το θεατή. Την ώρα που πολλοί καλλιτέχνες προσπαθούν να επεξηγήσουν τα έργα τους με γραπτά κείμενα και παρουσιάσεις, ο Ρήνος με τις Πράξεις του κατάφερε να εμπλέξει το κοινό. Το κατάφερε, γιατί εφευρίσκει και χρησιμοποιεί αμφίσημες εικόνες, οι οποίες εμπεριέχουν δύναμη, σαρκασμό και χιούμορ.

Σούζαν Βάργκας
Ζωγράφος